CNT 1314. EUSKERA. 2013.11.20 LIBURU MAGIKOA

Ipuiaren estruktura

Pertsonai nagusia: Liburua
Non gertatzen da?
Noiz gertatzen da?
Nola izango da liburaren harremana besteekiko?
Zein arazo mota sortuko ditugu?
Zein irtenbidea


Jasotako ariketak....

LIBURU MAGIKOAREN IPUIN IHESKORRA

Mari poz-pozik zegoen. Telefono mugikorrean jaso zuen mezuak esaten zuen bere lan eskaera onartzen zutela. Enologoa zen. Mezua Saint Emilionetik etorri zitzaion. Hurrengo astean goizeko bederatzietarako Cazabon Chateauan egon behar zen.

   Dena ondo Joan zen eta bost hilabete pasatu ondoren Cazabonen zegoen bizitzen eta lan egiten.   Bere logela liburutegi ondoan zegoen.

   Bere lana ardoaren egitea  gertutik jarraitzea zen. Lan hori, jabearekin egin behar zuen. Michelek ,jabeak, naiz eta hirurogeita hemeretzi urte izan, gertutik jarraitu nahi zuen prozesua eta  Mariaren ezaguerak eta ongi egitea ezinbestekoak ziren horretarako.

   Afaldu ondoren Maria liburutegira joaten zen , han liburu bat aukeratu eta irakurtzeari egiten zion loaren menpean bukatu arte.

   Abuztuko egun bat zen, mahastegian zeuden biak ekaitz bat beren gainean lehertu zenean. Azkar Joan ziren etxera babesaren bila. Jabeak esan zion egun hartako lana bukatutzat  ematen zuela eta bera lagun bat bisitatzera joan zen.

   Agurtu ziren eta Maria liburutegira Joan zen. Han zegoela tximista baten argiak gela argitu  zuen , eta batez ere “Mahatsaren ipuina” izenburu zuen liburua.

   Asko beldurtu zen bera, baina kuriositatea gainditu zitzaion , liburua ireki eta begiratzen hasi zen. “Mahatsa eta eskalea”, zen lehenengo ipuina.

   Irakurtzen hasi zen. Irakurtzen zuena ahots lehun eta baju batek aldarrikatzen zuen liburutegian. Ipuinak kontatzen zuen eskale bati  mahats ezin gozoago eman ziola pertsona batek, gainera mahats-mordoa handia eta bera hori jan ondoren: loak hartu, amets egin eta zer amestu…?

-altxor bat handik gertu zegoela eta… bere zorionareko dena egia suertatu zen.

   Ipuina bukatu zuenean berriro  irakurri nahi zuen. Hasierara Joan zen eta bigarren aldiz egin zion irakurtzeari. Baina bigarren aldian irakurtzen  zuen hitzak liburutik desagertzen ziren. Aldi berean hots batzuk entzuten ziren liburuen apaletan. Ihes egindako hitzak ziren  beste liburuetan sartzeko baimena eskatzen liburuen azaletan kolpeak ematen .

   BAPATEAN ESALDI HAU NABARMENDU ZEN.

Hemen ez dago lekurik itzul zaitezte zuen liburura...

   Orduan bai sortu zela eromena, itzuli bidean hitzek topo egiten zuten eta edonola liburu haundian sartzen ziren, desordenaturik ,zegokien ipuina sortu gabe. Gainerantzeko liburuak haserre zeuden eta aldamenekoari botatzen zioten errua. Hasi ziren elkarri jotzen beren azalekin. Honek izugarrizko ahuts laino sortu zuen. Lainoa liburu haundi gainean pausatu zen eta hitz hau utzi zuen:

Pakea

    Hitza liburuan sartu zen . Liburuan sartu bezain laister iskanbila bat hasi zen eta paperen fereka entzun zen. Mariak liburua ireki zuen eta orduan dena lasaitu zen, ipuina ondo idatzita zegoen.

   Berriro hasi zen irakurtzen . Bukaerara iritsi zenean eskalea Chateau baten jabea zen eta zurrut egiten zion berak sortutako ardo berri bati. Erdi litroko botila batetik edaten ari zen eta edan ondoren egun guztirako poza ematen zuen.

   Momentu hartan haize bolada batek ireki zuen lehio bat  eskuan zeukan liburua lurrera botatzen.

   Orduan parre batzuk irten ziren  lehiotik eta ekaitzarekin batera mahastegiaren gainetik Joan ziren.


*********

Liburu Kuttunena

Oso liburu ezaguna naiz euskaldunen artean.  R.Mª de Azkue-ren lan erraildoiren fruitu, HIZTEGIA: Euskara-Espainola-Frantsesa.  Joan den mendearen aseran kaleratua, millaka eztabaida argitu dizkiet euskararekin  kezkatuak dabiltzenei.

Bizkaia eta Nafarroan zehar ainbat jabe izan ondoren, orain, Donostian ikastola batetako liburutegian nago zenbakitxo bat itsatsita beste liburu batzuekin apalean lerratuta .    

Liburuzainak  tratu ona ematen dit; tarteka laztantzen nau eskuekin eta begirada xamurpean nere ohiko lekura itzultzen nau.

Juxtu gaur goizean gazte trakets hoietako batek baldarki eldu nau eta korrika batean, eskaileretatik behera ninderaman, ez dakit, again kalera….  Azkenean patio ixkina batean utzi eta anka egin du.  Otzez nago eta bakarrik: inor ez inguru guztian. Ikasleak dagoeneko joanak dira eta irakasle geiengoak ere. Inor ez eraikin guztian eta illuna goruntz doa nere izuaren pare.

Gaueko hamaikak dira eta hara non azaltzen den zuzendari arduratsua bere kotxearen billa. Motorra  piztu du eta guztiz nabarmen geratu naiz argi-izpiak gainean. Zuzendaria nere bakardadeaz ohartu da eta kotxetik atera da.  Maitasunez altxa eta “gure Azkue”! atera zaio barru-barrutik.

Begietako niniak dir-dir egin diote: “etxera eramango dut eta ez du iñork sekula jakingo non bukatu duen arri-bitxi honek” bere buruan biraka. Behin kotxean  bere ondoko eserlekuan bidaiatu dut Gross auzoraino. Etxeratzean , egongelako mahi gainean pausatu nau trofeo preziatuaren gisa. Miren emazteari kontatu dio gertatutakoa eta nola ez itzultzeko desio biziak arrapatuta daukan.

Mirenek, zuzentasuna erakusten duen eskola zaharrekoa izanik, irmoki dio: “ezin duzu hori egin, kultura guztion kontua da”.

Hurrengo goizeko bederatzietan, zuzendariaren zalantzak zalantza, nere ohiko txokora itzulia nengoen.

**********

LIBURU   MAGIKOA

IPUINAREN  ESTRUKTURA

Pertsonai nagusia:  LIBURUA

N O N  ?

Herriko kultur etxeko beheko solairuan;  non oso aintzenean Salatxo dorretxearen bodega izan zena, baina gero, Karlisten guda garaian, kartzela moduan erabili zuten, atxilotuak giltzapean edukitzeko oso baldintza txarretan hango hezetasuna zela eta. 

N O I Z  ?

Uztailan hogeita hamarrean gertatuko da. Izan ere, horixe da azken eguna, goiz partean bakarrik gainera, kultur-etxea zabalik dagoela; abuztuan itxita baitago, oporrak direla eta.

NOLA IZANGO DA LIBURUAREN HARREMANA BESTEEKIKO  ?

Harritzekoa bada ere, oso harreman onak izango ditu gainontzeko liburuekiko. Izan ere, ez aspertzeko, denekin saiatuko da jator jokatzen besteengandik azken berriak eta  munduan gertatzen diren aldaketak jabetzeko. 

ZEIN ARAZO MOTA SORTUKO DITUGU  ?

Inoiz inork aukeratu ez duenez, apalez apal ibiliko da liburu guztiak tokiz nahastuz (bera oraintxe apal batean gero bestean), ea norbaitek izenburuez edota idazlearen izen-abizenez nahasturik, beste liburu batzuen tartean ateratzen duen behingoz, leihorik ez dituen liburutegi  horretatik. Bada bertan egotea hutsak halako zirrara eragiten baitu.

ZEIN  IRTENBIDEA  ?

Liburu tipia eta ez oso lodia denez, eta azalean halako marrazki arraroak dituenez, bada apalez apal saltoka eta saltoka ibili ondoren, umeen sailean bukatuko du. Eta haur inozo batek hartuko du Ikastolako oporretako etxeko-lanak egiteko, marrazki deigarri haiek kopiatuz, liburuko aurreko azal gainean horri txuri bat jarriz. Bukatutakoan, motxilan sartuko du beste gauzak artean, konturatu gabe.  

                                                                                           Kukuarri 

*********

NON	SATURNON	LURRAN	HONDURASEN	INDONESIAN	ERRENTERIAN	PASAIAN	BESTE ERREALITATE PARALELO BATEAN
NOIZ	2053	2013	1700	1800	2000	1400	1500
NOLA
ZEINTZUK	GANIDERA TRIBUA	GONZALEZ FAMILIA	TXANOGORRITXU ETA OTSOA	SARA ETA JOEL	5.b MAILAKO GELAKO HAURRAK	DENIS TXAKURRA ETA AGUREA	SUKALDARI ERREZETEN LIBURUA ETA AUTOLAGUNTZA LIBURUA
ARAZO MOTAK	SEKRETUAK GORDETZEN DITU	ERREALAK BIHURTZEN DIREN IPUINAK DITU	ARAZOAK KONPONTZEN DITU	TRISTETASUNA KUTSATZEN DU	HELDUEKIN HARREMAN TXARRA DU	KIROLARIA DA	BIDAIATZEA GUSTOKO DU
IRTENBIDEA	ORRIALDEAK ERRETA BUKATZEN DIRA	BERRIRO IDATZI BEHAR DUTE	BIZITZAKO SEKRETU MAJIKOA EZAGUTZEN DUTE	ZORIONTSU BUKATZEN DU BERE FAMILIA MAITEAREN APALEAN	YOGA EGITEN AMAITZEN DU	BIRZIKLATU EGITEN DU	BESTE PLANETA BATERA DOA BIZITZERA

LIBURU 

*********

Arratsalde hartan Tegucigalpako apartamentu txiki hartan, Maitek eskutitz bat jaso zuen:

“ Gonzalez sendi agurgarria:

           Zuen seme Carlos Gonzalez Mendez desagertu egin da Bogota hiriko kanpoaldean Verdes Unidos G:K:E. arekin lanean ari zen bitartean.

Bertako polizia bilatze lanetan ari da buru-belarri. Berririk izatean, jakinaren gainean jarriko zaituztegu.”

         Maite negar batetan erori zen. Carlos betirako galdu ote zuen?

         Handik hilabetera, Carlosen ondasun guztiak bidali zizkioten familiari.

         Maitek, Carlosen gelara eraman zituen gauza guztiak, etxetik hanka egin baino lehen zeuden bezala utziz.

         Juan Jose , anai txikiena, Carlosen gelan sartu zen eta beti gustuko izan zuen kutxatik liburu bat hartu zuen. “Liburu Magikoa”-irakurri zuen berekiko. Bertan, orri-markatzaileak adierazten zuen bezala, 73. Orrialdea ireki zuen. Irakurtzen hasi zen:

       “ COLOMBIAKO BAHIKETA:

2000. urteko ekainaren 12an, Bogotako kanpoaldean, G:K.E. bat sortu zen elikagaiak bildu eta bertako familia behartsuenei banatzeko. Elkartea berria zen eta jende multzoa behar zuen aurrera egiteko. Alizia elkarteko buruak iragarki anitz jarri zituen hirian eta baita internetez ere.

       Carlosek iragarki hau irakurri zuen Facebook bitartez eta langabezian zegoenez, elkarteari gutun bat bat idatzi zion bertan elkarlanean aritzeko asmoa adieraziz. Aliziak berehala erantzun zion eta Carlos Bogotara abiatu zen. Familia behartsu gehiegi zegoen elikagai gutxirako eta elkarte desberdinetara jo zuten hauek lortzeko. Hauetako irteera batean, Carlos, desagertu egin zen”.

       Juan Jose zur eta lur geratzen ari zen irakurtzen ari zen heinean. Bete-betean bere anaiaren istorioa zen. Liburua itxi zuen eta berriro liburuaren izenburua irakurri zuen berekiko: “ Liburu Magikoa”.

      Bost segundo luze iragan ziren. Tupustean, mahaitik axota hartu zuen. 73. Orrialdea erauzi egin zuen eta halaxe egin zuen banan-banan 83. orri arte.

         Juan Josek  ipuina berridatzi zuen, esperantzaz beterikoa eta baita dena jarraian irakurri ere.

        Azken esaldia bukatu bezain pronto, telefonoak jo zuen Gonzalez familiaren etxean.

        Amatxo begira geratu zen pozik eta adi Juan Jose. 5 segundo luze eta bizietan, amaren so galdua munduko irribarre ederrenean nola bilakatu zen behatu zuen. Bere bizitzako unerik txundigarriena izan zen hura.

        Amak algara batean, telefonoaren bestaldean Carlos zela adierazi zien denoi.


*********

L I B U R U    M A G I K O A   ( I )

Orain dela urte batzuk Salatxo dorretxeko beheko sotoan kokatuta zegoen herriko liburutegia. Aurretik, antzina-aitzinean, bodega moduan erabili zuten, eta ondoren, Karlisten gerra garaian, kartzela izan zen atxilotuak ondo zaintzeko toki segurua zelakoan; bada, harrizko lodiko hormek zein hango sabaia bobeda modukoak edonori atzera eragiten omen zioten, haiek zulatzen hastea bertatik alde egiteko. Bai, alajaina! Jana eskasa eta zegoen hezetasuna, horrek ere gutxi laguntzen zien atxilotuei indarrak berrindartzeko. 

Gure garaira itzuliz, 2003eko uztailaren 30a zen, eta eguerdiko ordu batan liburutegiko ateak bolara baterako (abuztua osoa, alegia) itxi behar zituztenez, liburuak aukeratzen jende andana zebilen etxera eramateko. Ikastolako  irakasleek agindutako etxeko-lanak bukatu nahian ere, hainbat mutiko ikasten ari zen buru-belarri. 

Liburutegian bazen liburu bitxi bat non ezin hobeto konpontzen zen bere kide guztiekin. Izan ere, beti prest zegoen gainontzekoei laguntzeko: hautsa kendu, etzanda edo erortzeko arriskuan bazeuden zegokien tokian kokatuko, eta abar ;eta baita lasaitzeko ere, aspaldi bazen handik ateratzeko irriketan zeudenei. Trukean, hauxe besterik ez zien eskatzen: berriro liburutegira itzultzerakoan, munduan zer gertatzen zen, berari kontatzea. 

Izan ere, inoiz inork ez zuen bera aukeratu etxera eramateko, lehenetako liburua izanda herriko liburutegian, dorretxe hartan kokatu zutenetik udaletxekoek.  Hamaika ahalegina egina zuen ordurako, nola edo hala, norbaitek har zezan, beste liburu artean bere burua gordeta; eta horretarako, apalez apal ibiltzen omen zen kideak nahastuz eta tokiz aldatuz, ea baten batek idazle baten trilogia barruan bera nahasturik hartu, eta eramaten zuen; edota, bestela. Baina horretan ere zorterik sekula izan ez berak. Baita berriro saiatu ere ateratzen, goiz hartan bertan gainera, gazten baten motxila barruan ezkutaturik, Ikastolako etxeko-lanak egin ondoren. Irtendakoan, ordea, piiiiiii... soinu salataria egin zuen sarrerako atean zegoen halako tresna berezia. 

Liburutegia irekita zegoen azken egun hartan ere inork ez zuela eramango ikusirik, heldu zion aurretik zeukan egitasmoari, handik alde egiteko. Argi eta garbi zeuzkan gauzak; izan ere, arestian aipatu bezala, oso ondo jakitun zegoen kaleko berriaz bere kideek esanda. Eta ondo kontuan zeukan, bai alajaina, haietako batek esandakoa:  nola alde egin zuen toki hartatik --orduko hartan kartzela moduan erabiltzen zutenean --,  Karlista atxilotu batek. Beraz, aukera hor zegoen; saiatu behar.  Saiakera egitekotan, argindarra kendu baino lehen izan behar zuen, gainera. 

Izandako ardo-bodega hartan, areto bukaeran, ezkerreko txokoaren sabaian halako harrizko ubide bat zegoen kanpoko haizea sar zedin, liburutegia aireztatzeko haize-egokitua  aparte. Argindarrarekin zabaltzen zen goiko grisela bertako argia pizterakoan. Hortaz, erabaki eta egin. Azken orduan, saltoka-saltoka, inork ez ikusteko moduan harantz jo zuen, bertako arduradunak oporrak hartu aurretik.    

                                                                                                          Kukuarri

L I B U R U   M A G I K O A  ( I I )

Kalean galdeketan ibiltzeko giro ez zegoenez egiten zuen hotza handia zela eta, Pasaiako herriko liburutegian zebilen arrantzale gazte bat, antzinako liburu berezi bezain erakargarria, aztertzen. Batez ere jakin nahi zuen, ea lehengoko itsasgizonek edo agintariek bazuten kanpoko kaia eraikitzeko asmorik. 

Liburukotearen orriak ari zela pasatzen, haren harridurarako, non agertzen zen 2013. urte hasieran jotzen zutela ditxosozko kanpoko kai erraldoi hori egiteko asmoa. Arreta handiz azalpen guztiak irakurtzeari eman zionean, halako batean, liburuaren orriak bakarrik pasatzen hari ziren, abiada handiz; mila eta hogeita hamahiru garren orrian geldituz. Eta honela zioen: "Pasaia, 2013. Azaroak hogeita hiru. Jada ez da egingo kanpoko portua. Eusko Jaurlaritza". Hori poza!

A zer nolako iskanbila eta nahasketa sortu zuen gazteak herriko jende artean, liburua maileguz hartuta besazpian zeramala, pozez gainezka. Ez zen gutxiagorako eta. Ez horixe!

Etxera ailegatu zenean eta berogailu ondoan liburu magikoa laga hala, berau hauts bihurtu zen, gaztearen haserrerako. Orain jendearen aurrean nola baieztatuko zuen, ez zela egingo ditxosozko kanpoko kaia. Bere buruarekin oso haserre zegoen mutil gaixoa. 

Zer bururatu eta, berriz liburutegira zuzentzea ea ba ote zegoen lehengoko liburuaren beste kopia bat. Baietz, bazegoela, baina euskarazko bertsioan. 

                                                                                                                 

                                                                                                          Kukuarri

CNT 1314. EUSKERA. 2013.11.13 Koloreak

Ortzadarren koloreen sorrera...

kolorea aipatu gabe!

Jasotako ariketak....

BERDEA:

Gure herrian kolore hau nabarmena izan da betidanik, gure klimaren ondorio ederrenetakoa dela esango nuke.  Hala ikusirik, andre-goikoak naturaren kolore izendatu zuen.

Bestalde, gure gorputzeko hainbat fluidoen adierazlea izan da gaixo jarri izan garenean; bata sudurretik irteten dena eta bestea ahotik

GORRIA:

Hasieratik ageri izan da instintuek eraginda; sua dario eta makina bat gudatan odolak zipriztintzen zuen bazter guztietatik;

Era berean gure begietan islatu izan da pasioak hartzen gaituenean

Batzuetan hauek ikusi izan ditugu hanka sartu izan dugunean

URDINA:

Infinitutik etorri zen, goitik eta behetik. Garbitasuna eta askatasuna islatzen du eta gure planetan nabarmen dugu zeruan eta itsasoan.

Pottokien  munduan ezinbestekoa da, berauen azala halakoxea baita; kontuz dena den, gure azalean agertuz gero, kezkatzen hastekoa izango litzateke…

MOREA

Hainbat kulturatan jainkoaren aldamenera hurbiltzen zaitu; barealdia eta patxada islatzen du; iluminazio eta eboluzioaren seinale.

Haatik, aurkakoa ere islatzen du, borrokaren ondorio bezala; norbaitek ukalondo-kada bat ematen dizunean gerora agertzen omen da.

HORIA

Eguzkiaren sinboloa berau, argitasunaren erregina. Alaitasuna eta plazeraren adierazle; garratza ere izan daiteke, limoia bezala, gorrotoa eta zeloei ere lekua eginez.

Hainbat abestietan nabarmenki erabili izan da; hainbat garraiobideen  kolorea bezala, urpekaria eta traktorearena hain zuzen.

LARANJA

Berotasunetik sortu zen , nahiz eta apika bere lagunak islatzen duen hainbestekoa  ez izan. Freskotasuna eta osasuna goizeko zukuetan. Bakea islatzen du ere hainbat kulturatan.

Gure herrian duela urte batzuk, gasa eroateko ontziaren sinboloa zen, hots butanoarena eta gure kideak esan zuen bezala, komunikabideetakoa, euskaltelena , hain zuzen

BELTZA

Iluntasuna eta goibeltasunaren sinbolo, gaua du lagun. Misterioz josita heriotzara garamatza

Bere horretan berotasuna ere irensten du, galdetu bestela kolore honetako oihalak daramatzan emakume musulmanari.

Dotorezia eta liraintasunaren adierazle ere bilakatzen da; galdetu oraingo honetan lodienei

 UDAZKEN KOLORETSUA

   Nire etxeko lehioak ireki ditu ea kanpoko koloreak sartzen diren, baina Norvegiako herrixka honetan naturak tristurazko aurpegia azaltzen du. Azkar itxi dut eta sofa gainean etzan naiz, begiak itxi eta lasaitasunaren besoetan erori naiz orduan bai koloreak ikusi ditudala.

   Aspaldiko kontua da hau, nik hemezortzi urte nituen eta nire osabak eta izebak gonbidatu ninduten egun batzuk pasatzera Alikanten zuten etxe batean.

   Abioez egin nuen bidaia. Oslotik atera nintzen goizeko egun gris batean eta Alikantera iritsi nintzenean zeruko argiak dizdiratzen zidan.

   Osaba eta izeba aireportuan zeuden ni etxoiten. Bele koloreko kotxean sartu eta “Ribera” deitzen den restaurante batera Joan ginen. Han kalamarreko tintaz egindako arroz bat bazkaldu  genuen. Izugarri ona zegoen. Egun hartako pasadizo besteak ahaztu zaizkit, baina hurrengo egunekoak oso biziak ditu.

   Osaba eta izebak eraman ninduten baseliza batera. Baseliza tontor txiki baten gainean zegoen  eta handik ikusten zen ikuspegia izugarri polita omen zela esan zidaten.

   Kotxea izpilikuren lorategi baten ondoan utzi genuen, han hazten bazen baselizara zijoan ondarrezko bidea, laranjondoen  artean zihoana.

   Laranjaditan pertsona batzuk zeuden zuhaitzetatik laranjak hartzen eta otarretan botatzen. Lurrean ere laranjak ikusten ziren .

  Eguzkitan epel, epel gindoazen . Baselizak izar batez estalita ematen zuen.

  Iritsi ginenean soroa bere garbiketaren lanean zegoen aldarean. Bere atzean erretablo haundi bat zegoen, erdian Ama Birjinak zeruko bidea egiten zuen, izar disdiratsu bat  soineko modukoa zeramala , eta horren gainean kapa bat zetazkoa eta zeruko kolorekoa. Aingeru pottolok, gorputza biluzik, laguntzen zioten bere gorantzako bidean. Ama Birjinaren burutik errainu disdiratsu batzuk ateratzen ziren. Beheran, esker aldean,  kuadro txiki batean infernuko sutean, kondenatu batzuk, berari begira ,aurpegi damugarria agertzen ziren. Beste aldean San Pedro zeruko ,atea irekitzen ari zen zerura iritsi zirenei. Erretablo guztia inguratzen zuen orla osatzen zituen osto ilunek eta argiek, kainaberek eta txoriek .

   Liluratuta geratu nintzen. Kolorez asaldaturik ikusten nintzen ni. Inoiz ez nintzen konturatu beraien poterez. Osabak galdetu zidan:

-¿Gustatzen al zaizu

   Harridurak ez zidan uzten erantzuten .

   Sororak  burua altxatu zuen, begi zorrotzak zituen , begirada arraro bat bota zigun. Aurpegiaren erdia erreta zeukan.

-Bai, asko gustatzen zait-erantzun nion-ezin niola begirada kendu.

  Hau esan eta atera nintzen.Osaba eta izeba pittin bat geratu ziren, Nik bitartean argazki batzuk egin nituen.

 AZTIAREN  KAPELA

   Aztia kapelatik  koloreak ateratzen hasi zen:

-LEHENENGOAK

Bihotzak piztu (zituen)

-BIGARRENAK

Eguzkia argitu (zuen)

-HIRUGARRENAK

Bioletak jantzi (zituen)

-LAUGARRENAK

Ostoak kolaratu (zituen)

-BOSTGARRENAK

Titiaren esnea jario (zuen)

-SEIGARRENAK

Zerua zabaldu (zuen)

-ZAZPIGARRENAAAK

Atera eta dena izkutatu …

Aztia harrituta sudurra kapelan sartu zuen , ondo begiratzeko ,baina kapeluari zulo bat egin zion bere sudur luze eta zorrotzarekin . Koloreak errepikatuta zeuden eta geratzen zirenak  zulotik arrapaladan atera ziren  ortzadar aundi bat osatuz eta dena argituz ikusgai bihurtu zuten.

 KOLOREN ZEHAZKETAK

      Amodioaren kolorea naiz, baita lotsaren izpilua. Politikan esker aldekoak aurkezten ditut. Oso deigarria naiz ,eta kosta egiten zait izkutatzea.

      Niri begira eta lasaitu, stressa duenari komeini zaio. Udaberrian jantzi egiten dut natura nire kolorearekin eta ,orduan, jasotzen ditudan lilurazko begiradek hunkitzen naute.

       Eguberriko postaletan agertzen naiz, elurra iparralderen leku askotako protagonista delako. Pertsona bat gaixo badago edo ahulezian erortzen bada nire kolorea hartzen du. Oso harro sentitzen naiz pakearen aurkezlea naizelako

       Eguzkia gehienetan nire kolorez margotzen dute, baita gari heldua. Poterearen adierazlea naiz.

       Gaizkilek aukeratu naute: deabruak, belek, banpiroek…Baina norbait oso dotore jantzita Joan nahi badu aukeratzen nau.Zergatik izango da?

        Printzek odola nire kolorekoa dute , horregatik oso inportantea sentitzen naiz eta baita zerua nire kolorea aukeratu duelako, horregatik beti besteen gainean nago.

        Nazarenok nire koloreko tuniketan beraien izerdia botatzen dute eta beraien penen azken ohiartzuna naiz.

        Gu guztiok eta beste anai batzuk hortik dabiltzanak senide ospetsu , ezaguna eta oso erabilia osatzen dugu. Ezagutzen ez gaituzten bakarrak itsuak dira,baina gure izenak hoiek bai oso entzunak eta ezagunak dituztela.

ZAZPI  IPUIN   ZAZPI  KOLORE  GAINEAN

I

Zezen plaza jendez lepo zegoen arratsalde eguzkitsu eta bero hartan. Bosgarren zezenari behin banderillak ipini ondoren, odoljarioak zituela, ezin erasokorragoa izan aurrean jartzen zitzaion toreatzailerekiko; haren bila joaten baitzen itsu-itsu. Gizonak, ordea, trebetasun handiz zezena txuliatzen zuen kaparantz.

I I

Azken boladan irrikitzen nengoen ea lantokian datorren urteko lan-egutegia nolakoa adostuko zuten. Behin jakin ondoren, lur-jota gelditu nintzen, bada, ezin okerrago egin. Handik aste batera eskaini zidatenean erretiro-aurreratua, horrek berrindartu ninduen. Bai horixe!

I I I

Hamaikak aldera saltoka eta kantari hurbildu ginen oriotarrok Donostiako Urgul mendira, estropadak ikusteko asmoz. Hasieran atzetik baginan haize zakarrak eta olatu itzelek eraginda lehenengo kale madarikatua egokituagatik, behin ziaboga eman ondoren, aurretik jarri, eta gero besterik ez zegoen ikustea zein kolore nagusitu zen Akuarioko arranblan, jakiteko geu ginela Kontxako Ikurrinaren jabe. 

I V

Egunero mendira joaten ziren haize garbia arnasteko  eta bake ederrean goiza igaro. Behin, ordea, baso tapitu batean barneratu basurdeak moduan, eta gero ez jakin nora jo. Halako batean trenak ateratako zarata aditu, eta soinuaren etorrera nondik zetorren jabetu ondoren, zuzendu ziren trenbiderantz. 

V

Harritzekoa bada ere, usuek zerutik olatuak usaintzen eta aditzen omen dute; eta eguzkia erreferentziaz hartuz, zuzentzen dira lur-berrira. Gure mendietara hurbiltzen direnean han dituzte zain eskopetariak.  Hego-haizea dabilenean bidaia moteltzen badie, horrek aukera ematen die errazago  atzera egiteko, zeruan galduz.

V I

Gezurra badirudi ere ezin pertsona urduriago izan gure Prontxio. Beraz, sendagilearengana urteko analisiak egitera joan behar duenean, aurretik bizpahiru bider joango da komunera. Anbulatorioko itxarongelan ere beldurrak airean egoten da, eta tentsioa igotzen zaio toperaino. Sendagileak horretaz jakitun, hartu ez.

V I I

Ilusio guztiarekin zihoan gurasoen testamentua irakurri behar zuten gelara. Anai-arreba soilik izanik, handik aurrera ez zuela lana egin beharrik, ziur zegoen erabat. Kukuak txit oker jo zion, ordea. Baina etxeko alaba izanda, denetatik bederatziurrena egokitzen zitzaion.

                                                                                                                     Kukuarri

********

koloreak

 Afari goxo eta koloretsua eskaini diet nire lagunei, Errepublika gureganatu degulako.

Lehenengoz barazki purea egin dut: atxikoria, eskarola, brokolia, denak nahasian egosita. Platerak gainezka, gure belardiak dirudite.

Bigarren platera zuzenean itsasotik ekarria. Ur andietan haziak, kolorea ere bertatik artua dute. Antxoa freskuek kaian erosiak.

Postretara iritsiak arrautzekin egindako flan goxua mahairatu dut, amonaren erara egina; eguzkiaren kolorekoa atera zait.

Eta gizendu nahi ez dutenentzat ontzikada fruta:  Balentziatik ekarritako pelota borobilak, zuku fresko-freskoa eskaintzen dutenak eta C bitaminaz beteak omen daudenak.

 Hauei erantsi dizkiet baserritarrari merkatuan erositako sagar tentagarriak, Adanek berak pasioz eskeiniak diruditenak. Kraxk hozkada bat eta ay! “Paradisutik kanpora” dio aingeruak.

Eta txikitxuak izan arren asebeteko zaituztenak, larrartean etorriak eta banan-banan  goizeko hintzarekin jasotakoak: masusta xumeak. ON EGIN.

******

KOLOREAK

BERDEA

Azkenean iritsi da hainbeste espero nuen udara eta urtero bezala baserriko belardian pasa dut arratsaldea. Nire inguruan belar distiratsua da nabari, freskotasuna transmititzen duen belar distiratsua. Inguruko mendi baxu zein altuek izugarrizko kolore-tonu konbinaketa sortzen dute nire begien bistan. Hosto jaioberriak zuhaitzetan, udareak zintzilik.  Orduak egon naiteke  haiei begira, hauek miresten.

GORRIA

Zutabez betetako gela erraldoi batean aurkitzen naiz. Ustez bakarrik nago, nire buruari non nagoen eta hara nola iritsi naizen galdezka. Ingurura begiratzen hasi naiz eta beldurra gero eta handiagoa da nire barnean. Odola baina ez dut ikusten leku guztietan. Ezkerretan odolez zikindutako zutabeak, atzealdean odolez zikindutako arropa. Odola, odola eta odola; ez dut ezer gehiago ikustea lortzen.

Halako batean norbaitek ukitu nau bizkarraldetik.  Nire ama da eta nire gelako ohean  nago. Dena amets gaizto bat izan al da?

URDINA

Non hasten da itsasoa eta non bukatu zerua? Zerrek markatzen du bien arteko muga? Erantzunik ez baina sentimendu asko: Muga honetara begiratzeak lasaitasuna transmititzen dit, bakea sentiarazten dit. Muga hau garbitasunaren eta gardentasunaren oinarri dugu. Zerua hodeirik gabe eta itsasoa olatu bortitzik gabe, askatasuna nire barnean.

MOREA

Ehunka emakume kalera atera dira beren eskubideak aldarrikatzera, besteak beste euren berdintasunaren bila. Beren hitzek ez ezik euren kolore berdineko kamisetek gure atentzioa erakartzen dute, indarra transmititzen dute. Lehenengo doan emakumeak bandera izugarri bat darama eskuartean, kamisetarekin bat datorren bandera bat. Emakumeen ikurra eta egun horretako lema agertzen dira erdialdean.

HORIA

Udaberriko eguzkiak gogor astindu ditu belardiko eguzki-lorea guztiak. Poztasuna ekarri du gure paisaiara zirkunferentzia bero honek. Lo zeuden eguzki-lore hauek burua altxa dute beren erreginaren aurrean, neguan zehar bildu dituzten energia guztiak argitara atereaz eta beren petaloei kolore berezi eta bixi bat emanez. Hainbeste bero eta poztasunekin limoizko freskagarri bat edateko gogoa sartu zait.

LARANJA

Azenario bat dut eskuan. Txikia eta fina da. Egia esan bere azala ez da batera leuna, esango nuke denbora luzea daramala barazki horien artean, denbora gehiegi. Zimelduta dago. Bere lagunekin alderatuta kolorea janda dauka, ahaleginak egin ditudan arren ezin dut gainontzekoen kolore indartsua inondik ere aurkitu. Beharbada baratzera joan beharko dut beste hobeago baten bila, zer diozue?

BELTZA

Heriotzari beldur naiz. Bere kolore ilunak beldurtzen nau eta pentsatzen jartzen naiz: zer dago tunel ilun horren bukaeran? Norbait zain edukiko al dut hil ostean? Gau ilun eta hotzean murgildu naiz galdera hauei erantzuna bilatu nahian, baina ezer; dena gero eta ilunagoa ikusten dut!

Egin Irribarre